Lekcja 8
Cymry oedd tywysog Llywelyn a bardd Taliesin. - Książę Llywelyn oraz poeta Taliesin byli Walijczykami.
Podmiot wielokrotny
W tej lekcji dowiesz się o stawianiu więcej niż jednego rzeczownika w miejsce podmiotu.
Cymry ydy Pedr ac Aneirin. -
Pedr i Aneirin są Walijczykami.
Cymraesau ydy Catrin a Nora. -
Catrin i Nora są Walijkami.
Owain â Thomos oedd y rhain. -
To był Owain z Tomosem.
Y fi gyda hi oedd hwnnw. -
To byłem ja z nią.
Y chi gyda priodferch oedd hwn. -
To byłeś ty razem z narzeczoną.
Y chi gyda priodfab oedd hon. -
To byłaś ty razem z narzeczonym.
Cymro oedd tywysog. -
Książę był Walijczykiem.
Cymro oedd Llywelyn. -
Llywelyn był Walijczykiem.
Cymro oedd tywysog Llywelyn. -
Książę Llywelyn był Walijczykiem.
Almaenŵr oedd bardd? -
Czy poeta był Niemcem?
Almaenŵr oedd Taliesin? -
Czy Taliesin był Niemcem?
Almaenŵr oedd bardd Taliesin? -
Czy poeta Taliesin był Niemcem?
Rhodri Evans oedd y gŵr 'ma. -
Tamten mężczyzna to był Rhodri Evans.
Rhonwen Jones oedd hi ddim. -
To nie była Rhonwen Jones.
Afon Tawe ydy hon. -
To jest rzeka Tawe.
8.1 Podmiot wielokrotny
Na miejscu podmiotu w walijskim, tak jak i w polskim, może stać rzeczownik w liczbie pojedynczej albo mnogiej, co oczywiście wpływa na liczbę czasownika z nim związanego. Oprócz tego jako podmiot może funkcjonować grupa rzeczowników jeden za drugim albo rozdzielonych odpowiednimi spójnikami.
8.2 Spójnik i
Spójnik i ma w walijskim dwie formy: a oraz ac. Pierwsza występuje przed spółgłoskami, a druga przed samogłoskami. Na przykład:
Pedr ac Aneirin. (A jest samogłoską), ale:
Catrin a Nora. (N jest spółgłoską).
Dodatkowo, jeżeli następujący wyraz zaczyna się od c, p lub t, to spółgłoski te zostają wzmocnione do odpowiednio: ch, ph i th.
Aneirin a Phedr (Pedr - Phedr) - Pedr i Aneirin
Nora a Chatrin (Catrin - Chatrin) - Nora i Catrin
Owain a Thomos (Tomos - Thomos) - Owain i Tomos
8.3 Spójnik z
Spójnik z w walijskim jest praktycznie identyczny ze spójnikiem i. Oba wywodzą się z tego samego słowa, teraz zaś różni je ortografia. Postać przed spółgłoską to â, lecz przed samogłoską pisze się ag:
Pedr ag Aneirin. (A jest samogłoską), ale:
Catrin â Nora. (N jest spółgłoską).
A - i oraz â - z wymawia się tak samo - jako długie a, jednak ag wymawia się raczej dłużej niż ac.
Ag i â wywołują wzmocnienie c, p i t do ch, ph i th:
Aneirin â Phedr (Pedr - Phedr) - Pedr z Aneirinem
Nora â Chatrin (Catrin - Chatrin) - Nora z Catrin
Owain â Thomos (Tomos - Thomos) - Owain z Tomosem
Różnica między tymi spójnikami jest dość subtelna. Rzeczowniki połączone spójnikiem i zwiążą się z czasownikiem w liczbie mnogiej (np. są), a te, które łączy spójnik z mogą stanąć przy czasowniku w liczbie pojedynczej (np. jest), chociaż równie dobrze z są.
8.4 Razem
Razem oraz razem z używane jako spójnik, synonimicznie z z, to po walijsku gyda przed spółgłoską oraz gydag przed samogłoską. Jest to przekształcone wyrażenie y gyd ag, w którym osłabione cyd znaczy tyle co wspólnie. Dlatego w gyda zachowana jest wymowa y jako i. Gyda dotyczy to samo wzmocnienie, co â:
Aneirin gyda Phedr (Pedr - Phedr) - Pedr razem z Aneirinem
Nora gyda Chatrin (Catrin - Chatrin) - Nora razem z Catrin
Owain gyda Thomos (Tomos - Thomos) - Owain razem z Tomosem
W wymowie mogą być skracane do 'da i 'dag.
Pokrewne temu spójnikowi jest ynghyd â/ynghyd ag umieszczane w tym samym miejscu.
W Północnej Walii oprócz tego używa się efo, czasami hefo (w znanym mi przykładzie hefo jest po samogłosce, ale nie wiem, czy jest to regułą).
8.5 Wielokrotny mianownik
Wielokrotny mianownik jest to wyrażenie złożone z kilku rzeczowników, z których każdy pozostaje w równym związku z resztą zdania, gdyż określają ten sam obiekt lub osobę:
Cymro oedd tywysog. -
Książę był Walijczykiem.
Cymro oedd Llywelyn. -
Llywelyn był Walijczykiem.
Cymro oedd tywysog Llywelyn. -
Książę Llywelyn był Walijczykiem.
8.6 Zestawienie równorzędne
Pewne wyrażenia w postaci wielokrotnego mianownika są używane tak często, że praktycznie stanowią jedną całość. Dzieje się tak przede wszystkim w przypadku nazw osobowych czy geograficznych:
Rhodri Evans oedd y gŵr 'ma. -
Tamten mężczyzna to był Rhodri Evans.
Afon Tawe ydy hon. -
To jest rzeka Tawe.
Takie wyrażenia nazwałem zestawieniami równorzędnymi.